denemeçöz reklam
Sınava Ne Kadar Kaldı
Duyurular


Paragraf

KPSS'de sorulan paragraf soruları genel itibariyle 4 bölümden oluşmaktadır.

.Paragrafta Anlatım Teknikleri

. Paragrafta Konu -Ana Düşünce

. Paragrafta Yapı

. Paragrafta Yardımcı Düşünce

A) Paragrafta Anlatım Teknikleri (Düşünceyi Geliştirme Yolları)

Paragrafın yazılmasında kullanılan yöntemlerdir. Paragrafın yazarı anlatacağı konuya göre bu yöntemlerden birini seçer ve paragrafını oluşturur.Paragrafın anlatım teknikleri şunlardır.

.Betimleme (Tavsir Etme)

. Öyküleme

. Açıklama

. Tartışma

1 ) Betimleme

Varlıkların niteliyici özellikleriyle anlatıldığı yazılardır.Yazar görmüş olduklarını okuyucunun gözünde canlanacak şekilde anlatmasıdır.Betimleme öznel ve nesnel betimleme olarak ikiye ayrılmaktadır.Kişisel duyguların katılmış olduğu anlatıma öznel görülenlerin değiştirilmeden aktarıldığı betimlemeye ise nesnel betimleme denir.

Örnek

"Bulunduğumuz yer denizden bin beş yüz metre kadar yüksekte idi. Akcedil; ay iskelesinin önünde duran kayıklar, ağaçların arasındaki seyrek binalar iğne topuzu kadar ufaktı. Karşıda Burhaniye'nin arkasında yatan Madra dağları şekilsiz bir yığından ibaretti.

Güneşin altında göz kamaştırıcı pırıltılarla yanan deniz, ta uzaklarda açıklı koyulu gölgelere bürünen Midilli Adası'na kadar uzanıyor, bunun sağ yanından geçerek, ufukta sisler içinde gökle birleşiyordu. Kazdağı'nın körfeze kadar yaklaşan eteklerini sayılamayacak kadar çok, her biri başka renk ve biçimde, irili ufaklı dağlar ve tepeler çeviriyordu. Arkamızda Sarıkız, bu dağların en yüksek tepesi, ağaçsız başını beyaz bulutlara uzatıyordu."(Sabahattin Ali)

Soru KPSS Önlisans 2008 (ÖSYM)

Bazı yazarlar vardır, kalemlerini öylesine ustaca, öylesine özenle kullanırlar ki her sayfada tüm ayrıntılarıyla, hareketli ögelerle bir resim çizerler. Bu resim, kendini anlatmak için okuyucunun düş gücünü kullanmasını gerektirmez.

Bu parçada sözü edilen yazarların vurgulanan özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Güçlü betimlemeler yapma

B) Farklı anlatım biçimleri kullanma

C) Değişik konuları işleme

D) Üretken olma

E) Duygulardan çok, düşüncelere seslenme

Cevap : A

2 ) Öyküleme

Bir zaman aralığında geçen olayları anlatan yazılardır.Öyküleyici anlatım yazılarında eylemler görülen geçmiş zaman yada dili geçmiş zaman olarak bilinen eklerleçekimlenir.(koştu,gittik).Öyküleme anlatım türünde betimleyici anlatım örneklerie sıkça rastlanmaktadır.

Örnek

" Paşa, Iğdır Ovası’ndan Başköy’e geçti. Ahuri Koyağına çıktı, oradan Ahuri yaylasına geçti. Hiç kimseyle, ne bir çobanla ne bir yolcuyla, ne bir eşkıyayla karşılaşmadı. Bir kuş, bir ayı, bir tilki, bir kaplan, hiç bir canlıyla da karşılaşmadı. "
(Ağrı Dağı Efsanesi, Yaşar Kemal)

3 ) Açıklama

Belli bir konuda okuyucu bilgilendirmek amacıyla başvurulan anlatım biçime açıklayıcı anlatım denir.Açıklayıcı anlatımda yazar tanımlamaya sıkça yer verir.

Örnek

Osmanlı devletinde var olan tımar sisteminin ilk temellei karahanlılar zamanında atılmıştır.Osmanlı devleti tımar sistesi sayesinde hazinesinden para harcamdan büyük bir orduya sahip olmuştur.Tımarlı sipahiler diye geçen bu ordunun Tamamı türklerden oluşuyordu.

Bu paragrafta osmanlı devletinde var olan tımar sistemiyle ilgili bilgiler verilmiştir.Yani tımar sistemiyle ilgili açıklamalarda bulunulmuştur.

4 ) Tartışma

Bir fikri, bir görüşü okura kabul ettirmek için kanıtlama yönteminden de yararlanılarak oluşturulan paragraflar türüne tartışma denir. Tartışma paragrafında yazarın amacı, savunduğu düşünceyi karşı tarafa kabul ettirmektir. Yazar, bunu sağlamak adına kendi görüşüyle birlikte karşıt görüşü de verir. Daha sonra kendi görüşünün doğru olduğunu kanıtlarla ortaya koyar.

Örnek

"Şiirden şair, resimden ressam anlarmış, eleştirmeci değil... Böyle diyenler ne dediklerini biliyor larsa eserlerini ortaya çıkarmamalıdır. Şiirlerini şairlere, resimlerini ressamlara göstersinler. Buna gelmiyorlar, kitapları, resimleri beğenilecek, satın alınacak, bu parayla geçinecekler, bir gün zengin bile olacaklar.

Kimden alacaklar o parayı? Sizden, benden; anlamayanlardan, sanat gücü olmayanlar dan. Şiiri eleştirmeci anlayamaz demek, okuyucu anlayamaz demektir. Eleştirmen, herhangi bir okuyucudan başka nedir ki? Ne üstündür herhangi bir okuyucudan, ne de aşağı. Yalnız herhangi bir okur, okuduğu kitap üzerine düşündüklerini yazmaz, eleştirmen yazar. Yazması mı onun anla madığını gösteriyor?"
(Nurullah ATAÇ)

DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI

1 ) Karşılaştırma

İki varlığın benzer yada farklı yönlerinin ortaya konulmasına karşılaştırma denir.

Örnek

Sınıfımızn en çalışkanı Ahmettir.Ahmet çalışkan olmasının yanı sıra oldukça iyi bir çocuktur.Ahmet'in en çok sevdiği ders ise matematiktir.Zeki bir çocuk olmasında buna bağlı olsa gerek.Bunu söylememin nedeni ise bu zamana kadar yapılmış olan araştırmalardır.Araştırmaları sonucu bizlere matematiği iyi olan insanların genelede zeki oldukları savunulmaktadır.

 

Soru (1996/ÖYS)

İki tür şiir vardır: Sesleriyle, sese dayalı üsluplarıyla öne çıkanlar; sesi belirgin olmakla birlikte imge dünyaları ve çizdikleri dünyalarla belirginleşenler. Birinci tür şiir, kişiyi sesiyle sarar ve onu kendine tutsak eder; ikinci tür ise insanı kendi özgür sesiyle baş başa bırakarak ona yeni şiirler yazdırır. Birinci tür kolay taklit edilir; ikinci türü taklit etmek zordur.

Bu parçanın anlatımında özellikle aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır ?

A) Öyküleme

B) Karşılaştırma

C) Tanımlama

D) Örnekleme

E) Betimleme

Cevap : B

2 ) Örneklendirme

Bir düşüncenin yada olayın daha iyi anlaşılabilmesi adına örneklerle desteklenmesi olayına örneklendirme denir.

Örnek

Örneklendirme örneği buraya gelecek.

3 ) Tanık Gösterme

Bir düşünceyi desteklemek veya inandırıcı kılmak amacıyla bilir kişilerin görüşlerine yer vemeye tanık gösterme denir.

Örnek

"Zavallı adam ailesine bakmak için o kadar çok çalışıyordu ki artık yorgunluktan bitkin düşmüştü.Ama o yaptığı iş onu o kadar çok yorsada çocukları için çalışmaya devam ediyordu.Bu durum bu şekilde yıllarca sürdü.Zavallı adam çalışma süresi boyunca çok kötü günler geçirdi.Adamın bu çabası en büyük hayali olan oğlunu okutup öğretmen olmasını istemesi en temel sebebiydi.Ve yıllar sonra adamın bu uğraşları boşa gitmedi oğlu doktor oldu.Bernard Shaw'ın dediği gibi "eğer yürüdüğünüz yolda güçlük ve engel yoksa, bilin ki o yol sizi bir yere ulaştırmaz. " sözü bu durumu çok iyi şekilde destekler nitelikteydi.

4 ) Tanımlama

Bir varlığın, bir kavramın ne olduğunu, ne anlama geldiğini açıklamaya, belirtmeye tanımlama denir. Tanımlama, bir nesne ya da varlığın özelliklerini eksiksiz olarak belirtmesidir.Kısacası nedir sorusuna cevap vermektir.

Örnek

Yüklem İş, oluş, hareket bildiren eyleme yüklem denir.

Örnek Soru (ÖSS 2007)

(I) Bilinç akışı yöntemi, öykü ve romanlarda karakterlerin, geçmişe ve bugüne ilişkin duygu, düşünce ve anılarının aktarımında kullanılan bir tekniktir. (II) Söz konusu duygu ve düşüncelerin hiçbir denetim ya da sınırlama olmaksızın, olanca doğallığıyla aktarılması, anlatıyı zenginleştirir. (III) Bu teknikle yazar, okura kendi duygularını anlayabilme olanağı sunar. (IV) Bir başka anlatımla okurun, gerçeği farklı boyutlarda görmesini sağlar. (V) Böylece yazar, yüzeysel olanın anlatımıyla yetinmeyerek, yarattığı kahramanların iç dünyalarını da yansıttığı için anlatımına derinlik kazandırmış olur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi tanımsal bir nitelik taşımaktadır ?

A) I

B) II

C) III

D) IV

E) V

Cevap : A

5 ) Sayısal Verilerden Yararlanma

Düşünceyi inandırıcı kılmak amacıyla sayısal verilerden yararlanılmasıdır.

Örnek

Yapılan bir araştırma ile birlikte en güçlü hayavanın karınca olduğu açıklandı.Karıncanın en güçlü olduğunun kanıtı ise kendi ağırlığının 50 katını taşıyor olabilmesi olarak açıklandı.

6 ) Somutlama

Soyut kavramların benzetme yoluyla görünür kılarak somutlaştırılmasıdır.

Örnek

Nasıl ki elmaları kurt içten yer işde insan oluşan kuşkuda böyledir.

(Burada insanda oluşan "kuşku" kelimesi soyut olmasına rağmen "kurta" benzetilerek somutlaştırılmıştır.)

7 ) Soyutlama

Somut kavramlara soyut anlamlar kazandırmak amacıyla kullanılır. lık/-lik eki ve –lı/-li eki soyutlaştırma yaparken sıkça kullanılan eklerden bazılarıdır.

Örnek

Arkadaşım çok yürekli biriydi.

(Yürek kelimesi hayvanların kalbi için kullanılmaktadır bu yüzden somuttur.Fakat burada "li" eki ile birlikte cesaret anlamında kullanılmış ve somutlaştırılmıştır.)

Bileğine güvenen çok insan gördük.

( Bilek kelimesi somut iken bu cümle de kuvvet anlamında soyut bir mana kazanmıştır. )

B) Paragrafta Konu - Ana Düşünce

1) Konu

Konu yazarın paragrafında yer alan düşünce olay ve durumlardır.Paragrafın konusu,paragrafa "Yazar burada ne anlatıyor,neden söz ediyor ?" soruları sorularak bulunabilir.

Bizi ezelden ebede kadar bir millet hâlinde koruyan,birbirimize bağlayan bu Türkçe’dir. Bu bağ öyle metin bir bağdır ki,vatanın hudutları koptuğu zaman bile kopmaz;hudutlar aşırı yine bizi birbirimize bağlı tutar. Türkçe’nin çekilmediği yerler vatandır;ancak çekildiği yerler vatanlıktan çıkar. Vatanın kendi gövde ve ruhu Türkçe’dir. ( Yahya Kemal Beyatlı)

( Yukarıda bulunan parçanın konusu Türkçenin önemidir. )

2) Ana Düşünce

Paragrafın ana düşüncesi yazarın okuyuca vermek istemiş olduğu mesajdır.Paragrafta ana düşüncenin bulunabilmesi için "Yazarın vermek istediği mesaj nedir,yazarın bunları niçin anlatıyor?" gibi sorular sorulabilmektedır.Ana düşüncede dikkat edilmesi gereken nokta paragrafın bütününü kapsamasıdır.Paragrafta aynı zamanda "kısaca,böylece,demekki,o halde,banagöre,önemli olan vb" gibi ifadeler varsa bu bizi anadüşünceyi bulmamızı daha da kolay kılar.

Hemen hemen bir çok edebi eser oluşturulmuş olduğu zamanın etkisini ve havasını taşımaktadır.Edebi eser hangi dönemde yazıldı ise o dönemde öne çıkan görüş olay yada durumlar o esere mutlaka yansımıştır.Tüm bunlardan dolayı edebi eserlerin daha iyi anlaşılması ve değerinin bilinmesi için yazılmış olduğu döneme göre değerlendirmek gerekir.

(Parçanın ana düşüncesi edebi eserleri anlamakve değerlendirmek için onları yazılmış olduğu döneme göre değerlendirmek gerektiğidir.)

C) Paragrafta Yapı

Bir düşünceyi aktarmak amacıyla bir araya getirilen giriş,gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşan ve düşünceyi doğru bir şekilde aktarılması için her cümlenin birbiriyle uyumlu bir biçimde bağlanmasıdır.Paragfatya yapı cümlelerinde farklı tipte sorular gelmektedir.

Bizi ezelden ebede kadar bir millet hâlinde koruyan,birbirimize bağlayan bu Türkçe’dir. Bu bağ öyle metin bir bağdır ki,vatanın hudutları koptuğu zaman bile kopmaz;hudutlar aşırı yine bizi birbirimize bağlı tutar. Türkçe’nin çekilmediği yerler vatandır;ancak çekildiği yerler vatanlıktan çıkar. Vatanın kendi gövde ve ruhu Türkçe’dir. ( Yahya Kemal Beyatlı)

( Yukarıda bulunan parçanın konusu Türkçenin önemidir. )

1 ) Paragraf Oluşturma

Paragraf oluşturma KPSS'de en az 1 tane sorulmaktadır.Paragraf oluşturma sorularında dikkat etmemiz gerekenler şu şekildedir:

  • Cümle içerisinde varsa (bu,şu,bundan,şundan) gibi zamirler ve sıfatlar kullanılarak iki cümle arasında bağlantı sağlanmalıdır.
  • Cümlede geçen sözler diğer cümlelerde tekrar ediyorsa bu iki cümle arasında bağlantı sağlanabilir.
  • Bağlaç olan oysa,çünkü fakat gibi sözcükler sayesinde iki cümle arasında bağlantı kurulabilir.
  • Numaralandırılmış cümleleri okurken oldukça dikkatli olunmalı.

Örnek Soru (KPSS Önlisans 2008)

I. Acaba ilk okuduğunuz kitabı hatırlayabilir misiniz?

II. Gerçekte bir kitap değil de ailenizden biri miydi size okuma alışkanlığı aşılayan?

III. Küçük yaşta edindiğiniz alışkanlıklar size neler kazandırdı?

IV. Ya da bugün, sizi bir kitabı tekrar tekrar okuyacak kadar edebiyat sevdalısı yapan kitabı?

V. Yoksa öğreniminiz sırasında Dostoyevski’yi, Reşat Nuri’yi, Yahya Kemal’i ballandıra ballandıra anlatan edebiyat öğretmeniniz mi?

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında, aşağıdakilerden hangisi bu paragrafta yer almaz?

A) I.     B) II.    C) III.    D) IV.    E) V.

Cevap : C

a ) Giriş Cümlesi

Paragrafın ilk cümlesidir ve sonrasında gelen cümeler ile anlam bütünlüğü oluşturmaktadır.

b ) Gelişme Cümlesi

Paragrafın giriş ve sonuç cümlelerinin dışında kalan cümeler topluluğudur.Gelişme cümleleri gerek giriş cümlesi ile gerekse de sonuç cümlesi ile anlamca bağdaşmalıdır.

c ) Sonuç Cümlesi

Paragrafın son cümlesi olan sonuç cümlesinde yazar anlatıklarını bir sonuca bağlar.Sonuç cümleleri genellikle "özetle,kısaca,oya,çünkü" gibi sözcükler içermektedir.

Örnek Soru (KPSS Önlisans 2008)

Kolay ----, düşünmeden ----, soran, araştıran bir birey olmanın yolu kitaplardan geçiyor.

Bu cümledeki boş bırakılan yerlere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) başaramayan – incelemeyen

B) anlamayan – konuşmayan

C) beğenmeyen – kabullenmeyen

D) söylemeyen – bilmeyen

E) açıklamayan – okumayan

Cevap : C

2 ) Paragrafta Düşüncenin Akışını Bozan Cümleyi Bulma

Dil ve anlam bakımından birbirine uyumlu cümeler arasında uyumsuz bir cümle girmesiyle oluşmaktadır.Cümlenin akışını bozan cümle paragrafta işlenen konunun farklı yönüyle ilgilidir.

Örnek Soru (KPSS Önlisans 2006)

I. Yaşam öyküsü yazma birtakım ön çalışmalar yapmayı gerektirir. II. Yaşam öyküsünde devingenlik ve akıcılık sağlanmalıdır.III. Bu amaçla ilkin yaşam öyküsü yazılacak kişiyle ilgili kaynaklar, belgeler saptanır. IV. Kişinin mektuplarından, günlüklerinden yararlanılır. V. Ayrıca o kişiyi tanıyanlardan da bilgiler toplanır. VI. Bu hazırlıklar yapılmadan oluşturulacak yaşam öyküsü ilgi çekmeyeceği gibi, kişinin yaşam serüvenini de bütünüyle kuşatmaz

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

A) I.     B) II.    C) III.    D) IV.    E) V.

(Parçada yaşam öyküsü yazmak için gerekli olan çalışmalardan söz edilirken II.cümlede ise yaşam öyküsünün anlatımıyla ilgili bir konudan söz edilmiştir.Bundan dolayı II. cümle akışı bozmaktadır.)

Cevap : A

3 ) Parçayı İki Paragrafa Bölme

Parçada belirtilen konuda farklı bir akıç açısı getirildiğinde getirilen bu bakış açısı yeni paragrafta belirtilir.Bu tip sorularda iki paragraf bizlere tek paragraf halinde sorulur ve bizden bu paragrafı ayıran cümleyi bulmamız istenir.

Örnek Soru (KPSS Önlisans 2008)

(I) Hani çok sevilen insanlar vardır. (II) Bir kere, ben onlardan değilim; hatta soğuk, itici, hırçın, uzak durulması gereken biri olarak değerlendiriliyor olabilirim. (III) Ama en azından adalet, dürüstlük ve saygı yönünden yüksek puan aldığımı sanıyorum. (IV) Yanımda çalışanlar da bu yüzden bana saygıda kusur etmezler. (V) İnsanın adil davranabilmesi için önce sevilmemeyi göze alması gerekir. (VI) Adil olduğunuzda sizi kimileri sevmeyebilir ama bir süre sonra herkes size güvenir.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf hangi cümleyle başlar?

A) I.     B) II.    C) III.    D) IV.    E) V.

Cevap : D

D ) Paragrata Yardımcı Düşünce

Paragrafta konuyu açıklayan,destekleyen ve geliştiren cümeler yardımcı düşünceleri oluşturmaktadır.

Örnek Soru (KPSS Önlisans 2012)

Romanda dünya standartlarını tutturmuş çağdaş yazarlarımız var. Ancak roman eleştirisinde genel görünüm öyle değil. Roman eleştirisinin; yapıtın açıklayıcı, yorumlayıcı ve değerlendirici bir incelemesi olması gerekir. Bizde ise apayrı bir değerlendirme eğilimi yaygın. Genellikle, metni esas alan bir çözümlemeye gidilmiyor. Çoğunlukla öznel, duygusal ölçütlerle hareket edildiği görülüyor. Daha da önemlisi, yargılarını yapıttan yapacağı alıntılarla belgelemeye gerek duymayan eleştirilerle karşı karşıya kalıyoruz.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Eleştiride yalnızca yapıtın değil, yazıldığı dönemin ve yazarın yaşamının da konu edilmesi gerektiği

B) Eleştiri yöntemlerinin, Batılı eleştirmenlerinkinden farklılık gösterdiği

C) Ülkemizde, eleştiri türünde roman kadar başarılı ürünler ortaya konmadığı

D) Eleştirmenlerin, düşüncelerini yapıttan verecekleri örneklerle kanıtlama yolunu seçmedikleri

E) Eleştirmenlerin, yapıtları değerlendirirken yansız bir tutum içinde olamadıkları

Cevap : A