KPSS Lisansa çalışmaya başlamadan önce yapmanız gereken en önemli şey, hangi kadro türünü hedeflediğinizi belirlemektir. B Grubu kadroları hedefleyen adayların temel odağı Genel Yetenek ve Genel Kültür olurken; uzman yardımcılığı, müfettiş yardımcılığı ve benzeri A Grubu kariyer mesleklerini hedefleyen adayların, başvuracakları kurumun istediği KPSS puan türüne göre Alan Bilgisi testlerine de hazırlanması gerekebilir.
Bu nedenle sıfırdan KPSS Lisans programı hazırlarken doğrudan ders listesi çıkarmak yerine önce hedef kadroyu, ardından kullanılacak KPSS puan türünü belirlemek gerekir. Böylece ihtiyaç duymadığınız alanlara zaman ayırmadan, sınav hazırlığını doğrudan hedefinize göre planlayabilirsiniz.
KPSS Lisans çalışmalarında en fazla karıştırılan konulardan biri A Grubu ve B Grubu kadroların farkıdır.
B Grubu kadrolar, A Grubu kariyer mesleklerinin dışında kalan ve merkezi yerleştirme veya kurumların kendi personel alımları kapsamında kullanılabilen kadrolardır. Lisans düzeyindeki B Grubu personel alımlarında temel puan türü KPSSP3'tür.
A Grubu kadrolar ise uzman yardımcılığı, müfettiş yardımcılığı, denetmen yardımcılığı gibi özel yarışma veya kurum giriş sınavıyla personel alınan kariyer mesleklerini kapsar. Bu kadrolarda kurumun ilanında belirtilen KPSS puan türünün sağlanması gerekir.
| Hedef | Temel Çalışma Alanı | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| B Grubu | Genel Yetenek + Genel Kültür | KPSSP3 ön plandadır. |
| A Grubu | Genel Yetenek + Genel Kültür + gerekli Alan Bilgisi testleri | Hedef kurumun istediği puan türü kontrol edilmelidir. |
Bu ayrımı sınava birkaç ay kala değil, çalışmaya başlamadan önce yapmak önemlidir. Çünkü B Grubu hedefleyen bir aday ile A Grubu sınavlarına hazırlanan bir adayın ders yükü ve haftalık çalışma düzeni aynı değildir.
Mevcut KPSS Lisans yapısında Genel Yetenek testinde 60, Genel Kültür testinde 60 olmak üzere toplam 120 soru bulunur. Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu için 130 dakika süre verilmektedir.
| Test | Soru Sayısı | Temel Ölçme Alanı |
|---|---|---|
| Genel Yetenek | 60 | Sözel ve sayısal muhakeme |
| Genel Kültür | 60 | Tarih, Türkiye Coğrafyası, Temel Yurttaşlık ve genel kültürel konular |
| Toplam | 120 | 130 dakika |
Bu yapı nedeniyle sınav başarısı yalnızca konuları bilmeye bağlı değildir. Özellikle Türkçe ve matematikte soru başına harcanan süre, uzun sorularda doğru karar verme ve sınavın sonuna kadar dikkati koruyabilme de önemlidir.
ÖSYM Genel Yetenek testini sözel ve sayısal bölümler olarak ikiye ayırmaktadır. Her iki alanın test içerisindeki yaklaşık ağırlığı %50'dir. Genel Kültürde ise en geniş pay tarihe aittir.
| Test | Alan | Yaklaşık Ağırlık |
|---|---|---|
| Genel Yetenek | Sözel Bölüm | %50 |
| Genel Yetenek | Sayısal Bölüm | %50 |
| Genel Kültür | Tarih | %45 |
| Genel Kültür | Türkiye Coğrafyası | %30 |
| Genel Kültür | Temel Yurttaşlık Bilgisi | %15 |
| Genel Kültür | Türkiye ve Dünya ile İlgili Genel, Kültürel ve Sosyoekonomik Konular | %10 |
Bu oranların yaklaşık test ağırlıkları olduğu unutulmamalıdır. Kesin soru sayısı olarak değerlendirilmemeli ve sınava girilecek dönemde yayımlanan güncel ÖSYM kılavuzu ayrıca kontrol edilmelidir.
Sıfırdan başlayan bir aday için ilk amaç bütün konuları mümkün olduğunca hızlı bitirmek değil, çalışma süresini hangi derslere ayırması gerektiğini doğru belirlemektir.
Bunun için başlangıçta kısa bir Genel Yetenek-Genel Kültür denemesi çözülebilir. Denemeyi yalnızca toplam net üzerinden değil, aşağıdaki dört soruyla değerlendirin:
Örneğin Türkçede 25 net yapan ve matematikte yalnızca birkaç soru çözebilen bir adayın Türkçeyi 27 nete çıkarmaya harcayacağı zaman ile matematikte temel birkaç net kazanmak için kullanacağı zaman aynı sonucu vermeyebilir. Çalışma programı bu nedenle mevcut net dağılımına göre hazırlanmalıdır.
B Grubu hedefleyen lisans adayları için en önemli puan türlerinden biri KPSSP3'tür. Güncel ÖSYM puan tablosunda KPSSP3 hesaplanırken Genel Yetenek %50, Genel Kültür %50 ağırlığa sahiptir.
Bu nedenle B Grubu hazırlığında şu yaklaşım kullanılabilir:
KPSSP3'te Genel Yetenek ile Genel Kültür eşit ağırlıkta olduğu için yalnızca tarih-coğrafya çalışarak veya yalnızca Türkçe-matematik çözerek dengeli bir hazırlık yapmak mümkün değildir.
A Grubu adaylarının çalışma sistemi B Grubundan farklı kurulmalıdır. Çünkü Genel Yetenek ve Genel Kültürün yanında hedeflenen kurumun istediği puan türünde bulunan Alan Bilgisi testleri önem kazanır.
ÖSYM'nin güncel KPSS Lisans yapısında Alan Bilgisi kapsamında şu testler bulunmaktadır:
Ancak A Grubu adaylarının bütün bu alanlara aynı düzeyde çalışması gerekmez. Önce hedef kurum ve kadroların hangi KPSS puan türünü istediği belirlenmeli, ardından o puanın hesaplanmasında kullanılan testlere öncelik verilmelidir. ÖSYM de adayların katılacakları oturumları belirlemeden önce başvurmayı düşündükleri kurumların istediği puan türünü kontrol etmelerini önermektedir.
KPSS Türkçe, yalnızca dil bilgisi kurallarını bilen adayların yüksek net yapabileceği bir test değildir. ÖSYM, sözel bölümün sözel akıl yürütme, dil bilgisi ve yazım kurallarına yönelik sorulardan oluştuğunu belirtmektedir.
Türkçede önce hangi tür soruların zaman kaybettirdiğini belirleyin. Paragraf sorularında doğru oranınız yüksek fakat çözüm süreniz uzunsa çalışma hedefiniz daha fazla konu öğrenmek değil, aynı doğruluk oranını daha kısa sürede korumak olmalıdır.
Dil bilgisi eksiğiniz varsa konuları küçük gruplara ayırarak ilerleyin. Her konu sonrasında kısa bir test çözün ve benzer kuralları aynı çalışma içerisinde karşılaştırın.
KPSS matematikte sayısal ve mantıksal muhakeme ön plandadır. Bu nedenle yalnızca formül öğrenmek yerine sorunun hangi bilgiyi istediğini hızlı biçimde anlayabilmek önemlidir.
Matematiği zayıf olan adayların bütün konuları aynı anda çalışmasına gerek yoktur. İlk hedef, temel konulardaki yapılabilir soruları kaçırmayacak bir seviyeye ulaşmak olmalıdır.
Temeliniz zayıfsa çalışmayı şu mantıkla ilerletebilirsiniz:
Matematikte bir sorunun çözümünü gördüğünüz anda yeni soruya geçmek yerine çözüm yöntemini birkaç gün sonra yeniden uygulayın. Bir yöntemi tanımak ile sınav sırasında kendiniz kurabilmek farklı becerilerdir.
Tarih, Genel Kültür testinde yaklaşık %45 ile en geniş konu ağırlığına sahiptir. ÖSYM'nin konu kapsamı Osmanlı öncesi Türk tarihinden Osmanlı tarihine, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihinden Çağdaş Türk ve Dünya Tarihine kadar uzanır.
Tarih çalışırken birbirinden bağımsız yüzlerce bilgi ezberlemek yerine olayları kronolojik bir çerçevede öğrenin. Bir gelişmenin neden gerçekleştiğini, hangi olayın ardından geldiğini ve ne sonuç doğurduğunu bilmek, bilgilerin daha kalıcı hale gelmesini sağlar.
Tekrar için uzun konu anlatımlarını baştan okumak yerine kendinize kısa bir özet arşivi oluşturabilirsiniz. Özellikle karıştırılan antlaşmalar, kurumlar, yenilikler ve önemli kişiler bu notlarda tutulabilir.
Türkiye Coğrafyası, Genel Kültür testinde yaklaşık %30 ağırlığa sahiptir. ÖSYM bu alanı fiziki, beşerî ve ekonomik özellikler olarak sınıflandırmaktadır.
Bu nedenle coğrafyada en etkili çalışma yöntemlerinden biri bilgileri birbirine bağlamaktır. Örneğin yalnızca bir tarım ürününün yetiştiği yeri ezberlemek yerine iklim, yer şekilleri ve ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışın.
Türkiye haritasını aktif olarak kullanmak; dağlar, ovalar, akarsular, madenler, tarım ürünleri ve sanayi bölgeleri gibi çok sayıda bilgiyi metinden daha kolay hatırlamanıza yardımcı olabilir.
Temel Yurttaşlık Bilgisi kapsamında hukuk başlangıcı, anayasa ve insan hakları hukuku ile idare başlıkları yer almaktadır. Bu alanların Genel Kültürdeki toplam yaklaşık ağırlığı %15'tir.
Vatandaşlıkta uzun metinleri ezberlemek yerine kurumların görevlerini, yetkilerini ve birbirlerinden farklarını öğrenin. Özellikle birbirine benzeyen kavramları küçük tablolar halinde karşılaştırmak soru çözerken seçenekleri daha hızlı elemenizi sağlayabilir.
Mevzuata bağlı bilgilerin değişme ihtimali bulunduğundan vatandaşlık çalışmalarında güncel kaynak tercih edilmelidir.
Genel Kültür kapsamında Türkiye ve dünya ile ilgili genel, kültürel ve sosyoekonomik konular da yer almaktadır. Ancak güncel bilgiler çalışmasını bütün hazırlık sürecini kaplayacak bir ezber çalışmasına dönüştürmek verimli değildir.
Önemli gelişmeleri kısa notlar halinde biriktirin ve sınava yaklaştıkça bu notları güncelleyin. Böylece son dönemde yüzlerce farklı kaynağı taramak yerine kontrol edilmiş bir özet üzerinden çalışabilirsiniz.
Aşağıdaki program özellikle Genel Yetenek-Genel Kültür odaklı hazırlanan bir aday için örnek olarak kullanılabilir. A Grubu adayları buna hedefledikleri Alan Bilgisi derslerini ayrıca eklemelidir.
| Dönem | Hedef | Çalışma İçeriği |
|---|---|---|
| 1-5. Haftalar | Altyapıyı belirleme | Türkçe ve Matematik temeli + Tarih başlangıcı |
| 6-10. Haftalar | Konu kapsamını genişletme | Matematik problemleri + Tarih + Coğrafya |
| 11-14. Haftalar | Genel Kültürü tamamlama | Coğrafya + Vatandaşlık + eksik konular |
| 15-17. Haftalar | Branş performansı | Süreli Türkçe, Matematik ve Genel Kültür testleri |
| 18-20. Haftalar | Sınav provası | Genel denemeler + kısa tekrar + hata kapatma |
Sınava daha uzun süre varsa ilk üç dönem genişletilebilir. Daha kısa süre kaldıysa her konuyu ayrıntılı biçimde bitirmeye çalışmak yerine mevcut neti en hızlı artırabilecek alanlara öncelik verilebilir.
| Gün | Ana Çalışma | İkinci Çalışma | Uygulama |
|---|---|---|---|
| Pazartesi | Matematik | Tarih | Türkçe soru seti |
| Salı | Türkçe | Coğrafya | Kısa matematik testi |
| Çarşamba | Tarih | Matematik | Eski konu tekrarı |
| Perşembe | Türkçe | Vatandaşlık | Genel Kültür testi |
| Cuma | En düşük net yapılan ders | Tarih / Coğrafya | Karışık sorular |
| Cumartesi | Genel veya branş denemesi | Deneme analizi | Eksik konu çalışması |
| Pazar | Haftalık tekrar | Yarım kalan konular | Hafif çalışma |
A Grubu adayları bu örnek programa hedefledikleri KPSS puan türünde ağırlığı bulunan Alan Bilgisi derslerini eklemelidir. Örneğin gerekli puan türünde hukuk ve iktisat yüksek ağırlığa sahipse haftalık çalışma süresi buna göre yeniden dağıtılmalıdır.
Tam zamanlı çalışan bir aday için günlük çalışma süresinden çok haftalık devamlılık önemlidir. İş günlerinde ağır program hazırlamak yerine bir ana ders ve kısa bir ikinci çalışma kullanılabilir.
Örneğin hafta içi:
uygulanabilir. Hafta sonunda ise genel deneme, uzun tarih-coğrafya tekrarları veya hafta içinde tamamlanamayan konulara daha geniş zaman ayrılabilir.
Bir gün programın aksaması bütün haftayı bırakmak için gerekçe olmamalıdır. Programda mutlaka telafi alanı bulunmalıdır.
KPSS Lisans için herkese uygun tek bir çalışma süresi bulunmaz. İlk kez hazırlanan, çalışan, A Grubu hedefleyen veya yalnızca B Grubu puanı isteyen adayların ders yükleri birbirinden farklıdır.
Günlük saat hedefi yerine haftalık ölçülebilir hedefler belirlemek daha kullanışlı olabilir. Örneğin:
gibi hedefler çalışma süresinin gerçekten verimli kullanılıp kullanılmadığını daha iyi gösterir.
Başlangıç döneminde yüksek günlük soru hedefleri belirlemek gerekli değildir. Yeni konu öğrenilen dönemde soru sayısı daha düşük; konular tamamlandıkça branş testi ve denemeler nedeniyle daha yüksek olabilir.
Önemli olan soru sayısının yanında yanlış başına yapılan analizdir. Aynı konudan art arda yanlış yapılıyorsa daha fazla soru çözmek yerine konunun eksik kalan kısmına dönülmelidir.
Deneme sınavını yalnızca puan tahmini yapmak için kullanmak, denemenin en önemli işlevini kaçırmak anlamına gelir. Deneme aslında çalışma programınızın hangi bölümünün değiştirilmesi gerektiğini gösteren bir ölçüm aracıdır.
| Denemede Görülen Sorun | Sonraki Çalışma |
|---|---|
| Konu bilinmiyor | Kısa konu çalışmasına dönün. |
| Konu biliniyor fakat soru yapılamıyor | Farklı soru tipleri çözün. |
| Doğru oranı yüksek fakat süre yetmiyor | Süreli branş çalışması yapın. |
| Basit sorularda hata yapılıyor | Dikkat ve kontrol alışkanlığı geliştirin. |
Son birkaç denemede sürekli aynı problem görülüyorsa haftalık program doğrudan bu probleme göre değiştirilmelidir.
Çıkmış soruların asıl değeri, yalnızca neyin sorulduğunu değil ÖSYM'nin bilgiyi nasıl sorduğunu göstermesidir.
Temel konuları öğrendikten sonra çıkmış soruları konu konu veya sınav seti halinde çözebilirsiniz. Sorunun hangi bilgiyi ölçtüğünü ve seçeneklerde hangi ayrıntıların kullanıldığını incelemek, yeni sorularla karşılaştığınızda daha doğru yaklaşım geliştirmenizi sağlar.
Çıkmış soruları ezberlemek yerine soru mantığını anlamaya çalışmak gerekir.
ÖSYM, her testi kendi içinde değerlendirir. Doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puan elde edilir.
Net = Doğru Sayısı - (Yanlış Sayısı / 4)
Örneğin 42 doğru ve 8 yanlış yapan adayın ilgili testte:
42 - (8 / 4) = 40 net yapar.
KPSS puanı ise toplam netin sabit bir rakamla çarpılmasıyla hesaplanmaz. ÖSYM ham puanların ortalama ve standart sapmalarından standart puanlar oluşturur ve ilgili KPSS puan türündeki ağırlıkları uygular. Bu nedenle “1 KPSS neti kesin olarak X puandır” şeklinde değişmeyen bir karşılık yoktur.
KPSSP3, lisans düzeyinde B Grubu niteliğindeki birçok kamu personeli alımında kullanılan temel puan türüdür. ÖSYM puan tablosunda KPSSP3 için:
ağırlık uygulanmaktadır.
Ayrıca bir KPSS puanının hesaplanmasında kullanılan testlerin her birinde en az 1 ham puan bulunması gerekmektedir.
“Kaç puan almalıyım?” sorusuna bütün lisans adayları için tek bir cevap verilemez. Gerekli puan hedeflenen kurum, kadro, bölüm şartı, kontenjan ve alım yöntemine göre değişir.
B Grubu hedefleyen adaylar geçmiş merkezi yerleştirmelerde kendi mezuniyetlerine uygun kadroların taban puanlarını inceleyerek yaklaşık hedef oluşturabilir. A Grubunda ise kurum ilanındaki minimum KPSS puanı ve sınava çağrılan aday sayısı dikkate alınmalıdır.
Çalışma sırasında ise puan hedefini doğrudan günlük motivasyon aracı yapmak yerine ders bazında net hedeflerine dönüştürmek daha uygulanabilir bir yöntemdir.
Öğretmen adaylarının sınav ve atama sistemi, klasik KPSS Lisans B Grubu hazırlığından farklı şekilde düzenlenebilmektedir. Bu nedenle öğretmenlik hedefleyen adayların eski KPSS öğretmenlik programlarını doğrudan uygulamak yerine Millî Eğitim Bakanlığı ve ÖSYM'nin güncel öğretmen alımı ve sınav duyurularını esas alması gerekir.
Başlangıç dersi adayın seviyesine göre değişir. Ancak Türkçe ve matematik becerileri uzun sürede gelişebildiği, tarih ise geniş bir konu alanına sahip olduğu için bu dersleri hazırlığın ilk döneminden itibaren programa almak mantıklıdır.
B Grubu hedefleyen adaylar açısından temel sınav Genel Yetenek-Genel Kültürdür. A Grubu kariyer mesleklerinde ise başvurulacak kurumun talep ettiği KPSS puan türüne göre Alan Bilgisi testlerine de ihtiyaç duyulabilir.
Evet. Her testte doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puan hesaplanır.
Diğer alanlarda güçlü bir performans belirli bir seviyeye kadar katkı sağlayabilir ancak matematiği tamamen bırakmak özellikle KPSSP3 hedefleyen bir adayın puan potansiyelini sınırlar. Matematik temeli zayıf adayların bütün soruları hedeflemek yerine temel ve orta seviyeden düzenli net kazanmaya çalışması daha gerçekçidir.
Evet. İlk deneme seviyeyi görmek için erken dönemde çözülebilir. Konular ilerledikçe branş denemeleri, hazırlığın son bölümünde ise genel denemeler daha yoğun kullanılabilir.
Hazırlık süresi adayın başlangıç seviyesi ve hedefiyle doğrudan ilişkilidir. B Grubu için yalnızca Genel Yetenek-Genel Kültür hazırlanan aday ile çok sayıda Alan Bilgisi testinden sorumlu A Grubu adayının ihtiyaç duyacağı süre aynı değildir.
KPSS Lisans hazırlığının doğru başlangıç noktası ders kitabı değil, hedef kadrodur. Önce A Grubu mu B Grubu mu hedeflediğinizi belirleyin; ardından gerekli KPSS puan türünün hangi testlerden oluştuğunu inceleyin.
B Grubu için Genel Yetenek ve Genel Kültür arasında dengeli bir hazırlık yürütün. A Grubu hedefliyorsanız Alan Bilgisi çalışmalarını kurumların istediği puan türlerine göre önceliklendirin. Konu anlatımını gerektiği kadar kullanın; hazırlık ilerledikçe soru, branş denemesi ve genel deneme oranını artırın.
En verimli KPSS Lisans çalışma programı, herkesin uyguladığı sabit bir takvim değil; adayın hedeflediği kadroya, mevcut netlerine ve deneme sonuçlarına göre sürekli şekillenen bir çalışma planıdır.